Tegen wetenschappelijk onderzoek over HNW

Vandaag kwam ik weer het zoveelste ‘wetenschappelijke onderzoek’ over Het Nieuwe Werken (HNW) tegen. Ik word er gek van en ik ben er principieel op tegen. Ik hoop dat zo min mogelijk mensen hier aan meedoen en helpen, omdat het volkomen zinloos is, zeker met betrekking tot een onderwerp als Het Nieuwe Werken of wat we het ook noemen.

HNW is een complex samenspel van heel veel facetten, waarbij ‘cultuur’ en ‘organisatiestructuur’ de belangrijkste zijn. Wetenschappelijk onderzoek kijkt altijd naar de causaliteit tussen twee elementen. Het succes van HNW wordt bepaald door het samenspel van heel veel, tientallen of honderden, elementen. Wetenschappelijk onderzoek is dus niet toegerust op dergelijke complexe structuren.

Wat je bij de meeste van deze onderzoeken ziet is dat men wil bewijzen dat er een verband is tussen één klein subonderdeel van ‘anders werken’ en productiviteit, verbondenheid of noem het maar op.

Werkt thuiswerken? Dat kan werken als je het goed inricht. Dat heeft dan vervolgens alles met je cultuur te maken, je afrekenstructuur, de motivatie van medewerkers, etc.

Verhogen flexibele werkplekken de productiviteit? Als je het werk anders inricht wel, maar dan ben je dus de causaliteit tussen een heleboel factoren aan het bekijken en is de wetenschappelijke conclusie dat het niet bewezen kan worden.

Zo kunnen we nog wel even doorgaan. Wetenschappelijk gezien zal het succes van HNW nooit bewezen kunnen worden, eenvoudigweg omdat het niet voor elke organisatie in een vast stramien zal werken. De enige conclusie is namelijk dat 80% van alles standaard is, 20% moet op maat aangepast worden aan de organisatie en die 20% maakt het verschil en bepaalt het succes.

Geen onderzoek?

Moet er dan geen onderzoek gedaan worden? Nee, ik ben voor onderzoek. Ik help ook graag studenten als ze bezig zijn en dat doe ik veel. Met altijd dit verhaal: het is een integraal geheel en de kleinste fout kan tot falen leiden. Het zit namelijk in de details.

Ik ben echter tegen wetenschappelijk onderzoek omdat men hun plek is vergeten. Een zin als ‘er is geen wetenschappelijk bewijs’ zou verboden moeten worden. Dat is in de volksmond namelijk geworden: ‘het is niet zo of we kunnen het niet bewijzen’. Dat wil dus totaal niet zeggen dat het niet altijd kan werken, alleen moet je dan alles op maat maken. We weten al lang dat het zo moet, alleen kan de wetenschap daar niet mee om gaan.

Als iets wel wetenschappelijk bewezen is kunnen we er aan de andere kant nog niets mee, want één ding dat het verleden ons ook leert is dat als die ‘wetenschappelijk bewezen’ zaken door de tand des tijds bijna altijd achterhaald worden. Weten we nog dat we als mens, wetenschappelijk bewezen, niet harder dan 30 kilometer per uur konden? We zouden imploderen. Daarna was de snelheid van het geluid een barrière die we niet konden breken…

Ik help graag studenten die hier onderzoek gaan doen, maar het moment dat het ‘wetenschappelijk bewezen’ moet worden doe ik niet mee en ik hoop dat zo min mogelijk mensen dat doen. Bij gebrek aan voldoende response kunnen onzinnigheden over Het Nieuwe Werken namelijk niet de wereld in komen. Hoe minder wetenschappelijk onderzoek op dit gebied, des te beter het is voor de beweging!