Wie heeft het auteursrecht op het werk?

plaatje: innovatieveiling.nl

Wie in dienst is bij een ander, heeft niet zelf de auteursrechten op wat hij maakt in het kader van dat dienstverband. De werkgever krijgt van de Auteurswet die rechten. Op zich handig en logisch: het zou nogal onpraktisch zijn als je een werknemer wat laat maken en vervolgens moet gaan betalen om het resultaat van dat werk te mogen gebruiken. Maar wat nu als het werk niet de kernactiviteit is van het dienstverband, of als het werk eigenlijk niets met het werk te maken heeft?

Veel mensen denken dat de wet een duidelijke grens trekt: wat je tussen negen en vijf maakt, of met behulp van de apparatuur van het werk, dat is van de werkgever. Wat je in je eigen tijd en met je eigen spullen maakt, is van jou. De wet kijkt echter niet naar het tijdstip dat je werkte of het toetsenbord dat je gebruikte. Er wordt zelfs niet gekeken naar of je in opdracht werkte of op eigen initiatief. De enige relevante vraag is: was dit werk gemaakt in het kader van het dienstverband? Oftewel, was dit eigenlijk gewoon deel van je werk?

Het criterium “deel van het werk” is op zich eerlijker dan “hoe laat was het toen je het maakte”. Het werk van tegenwoordig stopt niet om vijf uur. Wie heeft er nooit een brainwave op zondagmiddag gehad na een week vol frustrerend prutsen? Of, iets prozaïscher, wie heeft er nooit even vanaf de eigen pc ingelogd op de webmail van werk? In dergelijke gevallen lijkt het me logisch dat de werkgever de rechten kan claimen op het resultaat. De vuistregel is: had de werkgever als opdracht kunnen geven dit werk te maken?

Dat klinkt leuk, maar het wordt lastig als het gaat om zaken die niet direct je werk zijn maar daar wel vlak naast liggen. Vroeger was er een duidelijke scheiding tussen werk en privé: de portier schreef een dichtbundel en die was van hem, de programmeur maakte software en die was van de werkgever. Die grens is tegenwoordig alleen ver te zoeken. De portier blogt over gekke klanten aan de poort, de programmeur werkt aan een opensourceproject terwijl zijn software compileert en de HR-man beantwoordt vragen over arbeidsrecht in een Linkedingroep.

Als je op die situaties de vuistregel loslaat, kom je al snel uit op “die blog, dat project en die Linkedinposts zijn van de werkgever”. Immers een gekkeklantenblog zou voor het bedrijf leuke reclame kunnen zijn, het opensourceproject zou relevant kunnen zijn voor een nieuw project en de HR-man zou vanwege klantenbinding die groep in gestuurd kunnen worden.

Die uitkomst lijkt me niet altijd billijk, dus het lijkt me zeer verstandig om afspraken te maken wanneer je met dergelijke sideprojecten aan de slag wil. Liever vooraf geregeld met wat beperkingen dan achteraf een knoepert van een arbeidsconflict waarbij je hele blog opgeëist wordt.

Nu ben ik heel nieuwsgierig: wie heeft er dergelijke afspraken, en welke vuistregels worden daarbij gebruikt om werkwerk en eigen werk te scheiden?

Stem of voeg toe aan: